دریاچه ارومیه نام دریاچه‌ای در شمال غربی کشور ایران است. طبق تقسیمات کشوری ایران، این دریاچه میان دو استان آذربایجان غربی و استان آذربایجان شرقی قرار گرفته‌است. مساحت این دریاچه در تابستان ۲۰۱۵ در حدود شش هزار کیلومتر مربع بود که در ردیف بیست و پنجمین دریاچه بزرگ دنیا از نظر مساحت قرار می‌گیرد. دریاچهٔ ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچهٔ داخلی ایران، بزرگ‌ترین دریاچه آب شور در خاور میانه، و ششمین دریاچهٔ بزرگ آب شور دنیا است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و بیشتر از رودخانه‌های زرینه‌رود، سیمینه‌رود، تلخه رود، گادر، باراندوز، شهرچای، نازلو و زولا تغذیه می‌شود.

نام این دریاچه امروزه دریاچه ارومیه است که از نام شهر ارومیه، مرکز استان آذربایجان‌غربی گرفته شده‌است. در دهه ۱۹۳۰ میلادی به هنگام سلطنت رضاشاه این دریاچه به افتخار وی دریاچه رضاییه نامگذاری شد. پس از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ نام دریاچه به نام پیشین خود، دریاچه ارومیه بازگردانده‌شد. در زبان ترکی اورمو گولو گفته می‌شود. در زبان پارسی کهن، این دریاچه چیچست به معنای درخشنده نامیده شده‌است. در دوران میانه این دریاچه «کبودا» (کبودان) نیز نامیده‌شده که از لغت آزور “azure” در فارسی یا կապույտ یا “Kapuyt/Gabuyd” در زبان ارمنی عاریه گفته شده‌است. در لاتین این دریاچه لاکوس ماتینوس Lacus Matianus نامیده شده‌است. در زبان ارمنی کپوتان (Կապուտան ծով) نام این دریاچه است.

تاریخچه دریاچه ارومیه

از نخستین اشارات به دریاچه ارومیه در کتیبه سده نهم پیش از میلاد مسیح در شلمنسر سوم (سلطنت بین ۸۵۸–۸۲۴ قبل از میلاد) به دو نام در محل دریاچه ارومیه اشاره شده: پرسواه (به معنی ایرانیان یا پارسیان) و ماتای (یا میتانی‌ها). هنوز دقیقاً روشن نیست که این نام‌ها به منطقه یا قبیله یا پیوندی که بین گروهی از نام‌های مردم با شاهان وجود داشته اشاره می‌کند.

دریاچه مرکز پادشاهی منائیان بود. محل زندگی احتمالی منائیان در تپه حسنلو در جنوب دریاچه بوده‌است. منائیان به توسط گروهی که متیان نام داشتند غلبه شدند، مردمان ایرانی مختلفی که سکاها، سرمتی‌ها، یا کیمری شناخته می‌شدند. به درستی معلوم نیست که مردمان نامشان را از دریاچه گرفته‌اند یا دریاچه نامش را از مردمان اطراف آن گرفته‌است؛ ولی کشور باستانی متیان نامیده می‌شد که نام لاتین دریاچه از آن گرفته شده‌است.

در پانصد سال اخیر نواحی اطراف دریاچه محل سکونت مردمان ایرانی شامل [[مردم آذری|آذربایجانی‌ها]بوده‌است.

تنوع زیستی

بر اساس لیست تنوع زیستی پارک ملی دریاچه ارومیه که در سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ ارائه شده‌است پارک ملی دریاچه ارومیه مسکن ۶۲ گونه باکتری و آرکئوباکتر، ۴۲ گونه قارچهای میکروسکوپی، ۲۰ گونه جلبک، ۳۱۱ گونه گیاه، ۵ گونه نرم‌تنان دو کفه‌ای (رودخانه‌های جزایر)، ۲۲۶ گونه از پرندگان، ۲۷ گونه خزنده و دوزیست و ۲۴ گونه از پستانداران می‌باشد. همچنین دست کم فسیل ۴۷ گونه یافته شده‌است[۵][۶] این زیست‌بوم بصورت بین‌المللی توسط یونسکو به عنوان منطقه تحت حفاظت به ثبت رسیده‌است.[۷] سازمان محیط زیست ایران اکثر نقاط این دریاچه را به عنوان پارک ملی شناسایی نموده‌است.

این دریاچه با داشتن بیش از یک‌صد جزیره کوچک سخره‌ای محل توقف پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو، پلیکان، کفچه‌نوک، اکراس، لک‌لک، اردک پیسه، نوک‌خنجری٬ چوب‌پا، و مرغ نوروزی می‌باشد.

به خاطر شوری بیش از حد دریاچه هیچ نوع ماهی در این دریاچه زندگی نمی‌کند. با این‌حال دریاچه ارومیه یکی از زیست‌گاه‌های مهم سخت‌پوست آرتمیا شناخته‌می‌شود. این سخت پوست یکی از منابع اصلی تغذیه پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو به‌شمار می‌آید. در اوایل سال ۲۰۱۳ از رئیس وقت مرکز مطالعات آرتمیای ارومیه نقل شد که آرتمیا در این دریاچه منقرض شده‌است. این نظر توسط برخی کارشناسان دیگر رد شده‌است.

در بهمن ۱۳۹۴ رئیس مرکز تحقیقات آرتمیای کشور عنوان داشت که بر پایه بررسی‌ها آرتمیای زنده در دریاچه ارومیه وجود ندارد. یوسفعلی اسدپور افزود: در سه ماه اول سال جاری به علت وجود آب و ورود کافی آن به دریاچه ارومیه در مصب رودخانه‌های آن آرتمیا شروع به زندگی کرد که متأسفانه با خشکسالی تابستانه این موجودات نابود شدند

کمک ۳ میلیون دلاری فائو برای احیای دریاچه ارومیه

ناکوزی، رئیس دفتر نمایندگی فائو در ایران درباره امضا اسناد همکاری برای احیا دریاچه ارومیه گفت:

در این پروژه ارائه کمک‏‌های فنی مهندسی و روش‏‌هایی که منجر به مدیریت پایدار منابع آب در حوضه آبریز دریاچه ارومیه می‏‌شود، مدنظر است و در نهایت می‏‌تواند فرصت مناسبی را برای همکاری‌‏ها در این زمینه فراهم کند. من اطمینان می‏‌دهم که در خصوص مسائل و مشکلات محیط‌‏زیست ایران همچنان همکاری خواهیم داشت و امیدوارم روابط با دولت ایران با حمایت مالی دولت ژاپن ادامه داشته باشد تا در این مسیر، مشکلات محیط‌زیستی ایران که هدف همکاری ما است، کاهش یابد.

کوبایاشی، سفیر ژاپن در ایران گفت:

بیشتر توجه ما در ایران به مسائل محیط‌زیستی است، در بازدیدی که چندی پیش از دریاچه ارومیه داشتم، مشخص شد که این دریاچه همچنان برای احیا به کمک نیاز دارد، بنابراین کمک‏های دولت ژاپن در خصوص مسائل محیط‌زیستی ایران و احیای دریاچه ارومیه همچنان ادامه خواهد داشت.

این مراسم با حضور عیسی کلانتری، مشاور رئیس‌جمهوری و دبیر ستاد احیای دریاچه ارومیه، مسعود تجریشی مدیر برنامه‌‏ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه، کوبایاشی سفیر ژاپن در ایران، آکیرا نوروتا دبیر اول سفارت ژاپن، نازوکی هوشی دبیر دوم سفارت ژاپن و ناکوزی رئیس دفتر نمایندگی فائو در ایران برگزار شد.

رنگ سرخ دریاچه ارومیه

دریاچه‌ی ارومیه با گرم‌تر شدن هوا، دوباره به رنگ سرخ درآمد. معاون مرکز پژوهشکده مطالعات دریاچه ارومیه  علت این امر را شکوفایی جلبکی و باکتری های شور پسند و نیز پیدایش دوباره آرتمیا به میزان کم در این دریاچه دانست.

وی در ادامه افزود:

در شرایط عادی رنگ جلبک «دونالینا سالینا» در دریاچه ارومیه سبز رنگ است که با افزایش غلظت نمک و در شرایط غیر طبیعی این جلبک برای حفظ بقای خود اقدام به ترشح رنگیزه قرمز رنگ می کند.  تا ورود دوباره آب به دریاچه و مساعد شدن نسبی حال دریاچه این نگین فیروزه ای همچنان سرخ رنگ خواهد بود. 

استان: بین آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی
موقعیت جغرافیایی:  عرض: 37.7151465 و طول 44.8611742
آموزش مشاهده موقعیت جغرافیایی در اپلیکیشن ایران آفلاین

منبع:  wikipedia.org و kojaro.com

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *