فریدالدین عطار نیشابوری شاعر و عارف نامی ایران در حدود سال ۵۴۰ هجری متولد و در سال ۶۱۸ درگذشت مقبره شیخ فریدالدین عطار در جنوب شرقی نیشابور به فاصله 5/6 کیلومتر در مسیر جاده نیشابور به مشهد و در طرف شرق قرار دارد. آرامگاه وی واقع در محله باستانی شادیاخ نیشابور خیابان عرفان کنونی ۶ کیلومتری شهر نیشابور هر ساله پذیرای علاقمندان به ادب و فرهنگ ایرانی است.

اگر بخواهیم ده شهر مهم، برتر و تاریخی ایران قدیم را نام ببریم، حتما اسم نیشابور یکی از گزینه های انتخابی خواهد بود. شهری با پیشینه ای کهن که قدمت تاسیس آن به دوران ساسانیان و حکومت آنها بر ایران باز می گردد و در گذر ایام، وقایع و اتفاق های مختلفی نظیر قیام ابومسلم خراسانی، ورود امام رضا (ع) و هجوم مغول ها را از سر گذرانده است. جایی که انسان های بزرگ و گران قدری را در خود پرورش داده و نام ایران عزیزمان را بزرگ کرده است. نیشابور زیبا که به تاریخ، فرهنگ، موقعیت علمی و پرورش افرادی نظیر خیام، عطار و بسیاری دیگر بر خود می بالد و از آن با عنوان پایتخت فرهنگی کوچک ایران نیز یاد می کنند.

 

نچه مسلم است عطار در اواسط عمر خود دچار تحولی روحی شد و به عرفان روی آورد. در مورد چگونگی این انقلاب روحی داستان‌هایی وجود دارد که درستی آن‌ها از نظر تاریخی معلوم نیست ولی معروف‌ترین آن‌ها این است که روزی عطار در دکان خود مشغول به معامله بود که درویشی به آنجا رسید و چند بار با گفتن جمله «چیزی برای خدا بدهید» از عطار کمک خواست، ولی او به درویش چیزی نداد .

درویش به او گفت: ای خواجه تو چگونه می خواهی از دنیا بروی؟

عطار گفت: همانگونه که تو از دنیا می روی.

درویش گفت: تو مانند من می توانی بمیری؟

عطار گفت: بله

درویش کاسه چوبی خود را زیر سر نهاد و با گفتن کلمه الله از دنیا رفت.

عطار چون این را دید شدیدا” منقلب گشت و از دکان خارج شد و راه زندگی خود را برای همیشه تغییر داد.

او بعد از مشاهده حال درویش دست از کسب و کار کشید و به خدمت عارف رکن الدین رفت که در آن زمان عارف معروفی بود و به دست او توبه کرد و به ریاضت و مجاهدت با نفس مشغول شد و چند سال در خدمت این عارف بود.

عطار سپس قسمتی از عمر خود را به رسم سالکان طریقت در سفر گذراند و از مکه تا ماورالنهر به مسافرت پرداخت و در این سفرها بسیاری از مشایخ و بزرگان زمان خود را زیارت کرد.

در مورد مرگ عطار نیز روایت‌های مختلفی وجود دارد و بعضی می‌گویند که او در حمله مغولان به شهر نیشابور به دست یک سرباز مغول کشته شد و زمان مرگ او احتمالاً بین سال‌های ۶۲۷ یا ۶۳۲ هجری قمری بوده است. آنچه که مسلم است در زمان حمله‌ی مغولان به ایران عرفا بر خلاف بسیاری از مردم که از شرایط موجود می‌گریختند گاهی یک تنه در مقابل مغولان می‌ایستادند و بر این اعتقاد بودند که ما از نعمت این خاک بهره‌مند شدیم در محنتش نیز ایستادگی خواهیم کرد. از این رو عطار نیزهمچون بسیاری از عرفا جان خود را اینگونه از دست داد.

گر بمیری در میان زندگی عطاروار           چون درآید مرگ عین زندگانی باشدت

عطار چنانکه از نامش پیدا است، در نیشابور دکان عطاری داشت و در حمله مغول به نیشابور کشته شد. وی یکی از پرکارترین شاعران ایرانی به شمار می‌رود و بنا به نظر عارفان در زمینه عرفانی از مرتبه‌ای بالا برخوردار بوده‌است؛ چنانکه مولوی درباره او می‌فرماید:

هفت شهر عشق راعطار گشت              ماهنوز اندر خم یک کوچه‌ایم

آز آثار زبانزد عطار می‌توان «تذکره الاولیا» و «منطق الطیر» را نام برد.

آرامگاه عطار ابتدا بنایی مختصر و محقر بود و در اواخر دوران تیموریان رو به ویرانی گذاشته بود تا اینکه امیر علی‌شیر نوایی وزیر نیکوکار سلطان حسین بایقرا در سده نهم هجری عمارتی دلگشا بر آرامگاه عطار بنا کرد. در اواخر دوران محمدعلی شاه قاجار نیرالدوله والی خراسان که عازم مشهد بود، دستور داد بقعه‌ای بر مزار عطار بنا کنند. ولی این دستور به دلیل نابسامانی اوضاع و بازگشت نیرالدوله به تهران ناتمام ماند و ظاهراً همان بنای قبلی بر آرامگاه عطار باقی ماند.

بنای کنونی آرامگاه دارای هشت ضلع و گنبدی کاشیکاری شده و چهار در ورودی است. در نمای بیرونی آن چهار غرفه کاشیکاری شده تعبیه شده است و در وسط بقعه، قبر عطار و یک ستون هشت ترکی به ارتفاع ۳ متر وجود دارد.

 

بقعه آرامگاه عطار آجری و ساده و فرسوده بود تا اینکه در سال ۱۳۱۴ انجمن آثار ملی در روند بازسازی اقدام به کاشیکاری و مرمت تزئینات آرامگاه نمود و محوطه‌ای زیبا در کنار بقعه سازماندهی کرد تا این فضای سبز بتواند حال و هوایی در شان او و کمال‌المک نقاش مشهور ایرانی بیافریند. آرامگاه کمال‌المک که توسط استاد هوشنگ سیحون طراحی شده در فاصله کمی از این بنا در همین محوطه قراردارد. طراحی این بنا در هماهنگی با آرامگاه عطار نیشابوری نقش مهمی در تاکید بر ارزش‌های فرهنگ ایرانی در این مکان داشته است.

 

دانلود برخی از کتاب عطار نیشابوری:

دانلود کتاب منطق الطیر

دانلود کتاب مصیب نامه

دانلود کتاب تذکرت الولیا

دانلود کتاب پندنامه

دانلود کتاب مظهرالعجائب

دانلود کتاب خسرونامه

دانلود کتاب جوهرالذات: دفتر اول، دفتر دوم

 

استان: خراسان رضوی
موقعیت جغرافیایی:  عرض: 36.1671754 و طول 58.807092
آموزش مشاهده موقعیت جغرافیایی در اپلیکیشن ایران آفلاین

منبع:  karnaval.ir ، kojaro.com و makanbin.com

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *